Dragan Uzelac - My books...: PINK FLOYD – SYSYPHUS (1969.) (Sizif)

PINK FLOYD – SYSYPHUS (1969.) (Sizif)

Oktobra 1969. na red je došao dvostruki album Pink Floyda (nakon koncertnih turneja i albuma filmske muzike, pre svih More) – Ummagumma, objavljen na novoj underground etiketi izdavačke kuće EMI – Harvest. Ovaj album donosi jednu koncertnu ploču, snimljenu u Mothers Clubu Birminghamu i College of Commerce u Manchesteru, juna 1969., dok je druga ploča donela nekoliko originalnih numera. Svaki član benda dobio je pola strane da eksperimentiše sa čime god želi. Produkt je bio čudesno progresivno underground delo, avangardno, jedinstveno i nekonvencionalno, sasvim obično Pink Floyd ludilo. Istražujući vlastite umetničke porive Floydi su otplovili putem svojih avangardnih, eksperimentalnih snova i vizija. Običaj ovog krajnje neobičnog benda (neobičnog čak i za standarde nekonvencionalnih šezdesetih, kada se eksperimentisalo sa svešću, svim i svačim) postaće činjenica da će se tokom čitave naredne karijere oslanjati na materijal koji će ostajati neiskorišćen tokom snimanja svakog prethodnog albuma. Njihov duh željan eksperimentisanja omogućavaće im iznova nova istraživanja tzv. odbačenog materijala i izvlačenja iz neiskorištenih ideja uvek novih kompozicija. Njihova studijska posvećenost i minuciozan rad na svakom detalju, njihova analitičnost postaće legendarni i omogućiće im stvaranje niza nezaboravnih numera iz tzv. otpada s prethodnih snimanja. Duh Pink Floyda ostaće jedinstven i neuhvatljiv do današnjih dana.

Od 1968 do 1973. nemački muzičari kao što su Holger Czukay (bivši student Karlheinz Stockhausena), Popol Vuh i Ashra izdali su mnoštvo radova sa pratnjom eksperimentalnih zvukova i tekstura izgradjenim sa electronics, sintisajzerima, akustičnim i električnim instrumentima; njihova muzika, koja se odnosi na Kosmičku muziku može da bude posmatrana kao Ambijent ili New Age, zavisno od položaja gledanja. Kasnije Brian Eno je definisao stilove i obrazce ambijenta na način koji lako spaja i zajedno razvija sa stilovima mnogih muzičara kao sto su Robert Fripp, Jon Hassell, Laraaji, Harold Bud, Cluster, Jah Wobble, od kasnih 1970-ih do danas.

Studijski deo albuma Ummagumma otvara avangardni virtuoz u svom punom sjaju i nadahnuću – Richard Wright i njegov impresivni opus od četiri šokantna, uzburkana dela – Sysyphus, nazvan po antičkom kralju Korinta, Sizifu, koji je osuđen od strane bogova užasnom kletvom uzaludnog i napornog rada (poput mnogih od nas, mada nismo iz Grčke, a još manje kraljevi).

Richard Wright: Svirao sam Mellotron u Sizifu, koristeći ga za specijalne efekte, i direktne stope žica i basa za melodijske linije. Svi smo svirali sami na svojim komadima. Mislio sam da je to veoma valjan eksperiment i pomogao mi je. Ali mislim da Rodžer misli da bi bilo bolje da smo svi zajedno radili.

U svom dramatičnom, mračnom, veličanstvenom i nemilosrdnom stilu, prvim, jednominutnim delom Wright (bubnjevi, cimbalo i klavijature) nas vraća zvukom u doba antičke Grčke, a onda nastavlja, drugim delom, klavirskom deonicom u smirujućim, gotovo lirskim pasažima da uzburkava atmosferu, lagano i sve jačim i dubljim tonovima, kakofonijom, neurotičnom ustreptalošću, disonantnim tonovima i nemirom zle sudbe koja izriče čoveku jednu od najgorih kazni, neprestani uzaludni rad. Zvuci konkretne muzike, avangardnog eksperimentisanja Richarda Wrighta, sledbenika kompozitora poput Karlheinz Stockhausena ili Johna Cagea, nemilosrdno prodiru u suptilne predele centralnog nervnog sistema pobuđujući nemir, emocionalno rastrojstvo, duševni nemir, opsadno stanje čula koja podrhtavaju na rubnim područjima preopterećenja, pod sizifovskim teretom melodije koja ne ostavlja mesta bilo kakvoj nadi u smirenje.

Musique concrète (Konkretna glazba) je žanr elektroakustične i klasične muzike koji se razvio tokom 40-ih godina u Francuskoj kao posljedica rada Pierrea Schaefferea.Musique concrète se danas smatra začetkom avangarde klasične muzike, a svojim eksperimentalnim karakterom je inspirirao i utjecao na brojne kasnije kompozitore. Osnovna ideja žanra je da svi prirodni zvukovi mogu biti glazba, uključujući tehnološki stvorenu elektronsku glazbu. Glazba se tako svodi na konkretan zvuk, odnosno zvukove, na konkretnu akustičnu pojavnost, odakle i dolazi naziv samog stila.Musique concrète je u potpunosti raskinula s tradicionalnim glazbenim pravilima i formama, donoseći skladbe koje ne poštuju melodiju,harmoniju, ritam i mjeru. Musique concrète posjeduje velike sličnosti sa stilom elektronische musik, kojeg je razvio Karlheinz Stockhausen jedno vrijeme Schaefferov suradnik. Ipak, osnova razlika između dva stila jest ta što je elektronische musik bila usmjerna na čistu elektronsku produkciju i manipulaciju zvukova, dok se musique concrète bazirala na snimanim zvukovima iz prirode.

(Izvor informacija: Wikipedia)

Trećim delom haos se samo produbljuje razarajućim zvučnim napadom eksperimentalne muzike, uz malu pomoć životinjskih prijatelja, tačnije zvučnih efekata istih. Korišćenjem klavira, basa i udaraljki Wright nemilosrdno napada čula i nervni sistem kažnjenika skalom uzavrelih, vrištećih i visokih tonova i nemilosrdnim kricima destrukcije, udarcima po dirkama koji nihilistično obeshrabruju svaku nadu i uništavaju temeljno svaku pomisao na spas od kletve.

Završni deo muka i patnji po Wrightu i Sizifu opet naglo spušta tenziju, tempo se brutalno usporava u smiraj dana i novih muka stene koja se skotrljala po ko zna koji put sa vrha planine beznađa. Sledi jednolična, monotona varijacija na orguljama, mirenje čoveka sa sudbinom, potom poslednja nada. A onda, kao grom iz vedra neba novi zvučni atak, nagao i brutalan poput agonije smrti i kreće novo eksperimentalno zatišje i putovanje kroz nepoznato, kjubrikovsko iskustvo u stilu it’s a full of the stars.

Pun krug stradanja i jeze zle sudbe oličene u brutalnoj osveti bogova zatvara se povratkom na početni muzički motiv. povratak zvukom u svet antičke Grčke, a stenom u podnožje Olimpa.

Sysyphus Richarda Wrighta ostaje impresivno klavirsko delo velikog avangardnog muzičara i kompozitora (koji je svojim kreacijama i virtuoznošću ostao jednim od najznačajnijih arhitekata Pink Floyd zvuka, muzičar koji je svojim jedinstvenim zvukom klavijatura i orgulja obojio jednu nestvarnu epohu i bend, eksperimentišući zvukom u stalnoj potrazi za novim umetničkim izrazom, neponovljiv u svojoj originalnosti i autentičnosti), klavirsko delo koje se nesputano kreće u rasponu od raskalašnog impresionizma do avangardnih nota konkretne muzike i free džeza, obojeno jedinstvenim elegičnim zvukom njegovih psihodeličnih orgulja.

Za sam kraj priče o ovom jedinstvenom albumu Pink Floyda (jednom od dvanaest studijskih remek dela) i numeri Richarda Wrighta – Sysyphus, potrebno je spomenuti i korice ploče – unikatno umetničko delo koje je kreirao nadrealni dizajnerski tim – Storm Thorgerson i Aubrey Powell (vizuelni pioniri britanske progresivne scene, osnivači legendarnog studija za grafički dizajn – HIPGNOSIS). Thorgerson i Powell (koji su vlastiti, pomenuti studio oformili 1967.) bili su školski prijatelji članova Floyda, uradivši za njih prvu omotnicu već 1968. – za album A Saucerful of Secrets. Ta saradnja će se nastaviti kroz čitavu Pink Floyd karijeru, proizvevši kultnu kolekciju maestralnih dizajnerskih ostvarenja koja su na sjajan način dočarali duh Pink Floyd albuma i muzike koja je obeležila istoriju rock and rolla (pomenimo ovom prilikom samo znamenitu frizijku – kravu koja posmatra sa naslovne strane albuma Atom Heart Mother ili pak još poznatiju staklenu prizmu koja prelama zrak svetlosti na Dark Side Of The Moon). Što se tiče albuma Ummagumma, članovi Pink Floyda se pojavljuju na naslovnici (ali nikako u dosadnoj, tradicionalnoj formi portreta benda), u eksperimentalnom obliku (prezentujući na taj način i samu formu muzike i ideje albuma kao niza muzičkih eksperimenata putem kojih je grupa tražila svoj novi umetnički smer, pravac kojim će krenuti dalje). Njihov se portret beskrajno ponavlja kroz sliku koja je visi na zidu. U svakoj narednoj slici (u slici) muzičari su zamenili položaje i poze (prikazujući iz unutrašnjosti sobe idiličan pogled na Floyde raspoređene u jednom od klasičnih engleskih vrtova). Bio je to samo još jedan u nizu odraza kreativnog ludila ovog jedinstvenog benda, ovaj put u saradnji sa ništa manje otkačenom umetničkom grupom poznatom pod nazivom Hipgnosis.

Album Ummagumma je bio još jedan odvažan pokušaj četvorice vrsnih muzičara i veoma kreativnih ljudi da se izraze na drugačiji način, dajući sebi punu slobodu i oduška unutar mašinerije gde je sve manje-više proračunato, doterano i sračunato u komercijalne i zaglupljujuće svrhe. Ummagumma ostaje dragocena retkost, delo koje pomera granice i hrabro se suočava sa izazovima umetnosti, pre svega u progresivnom, pionirskom i kreativnom pogledu.