RICHARD LLOYD (1951. - 2026.), rest in peace

Iako se album Marquee Moon najbolje doživljava kao kompletno delo, nekoliko numera se ističe po svojoj individualnoj briljantnosti i po tome što obuhvata jedinstveni umetnički glas albuma.

 

Naslovna numera, Marquee Moon, je presudni trenutak albuma. Sa preko deset minuta trajanja, to je rasprostranjeno, hipnotičko putovanje koje postepeno gradi napetost, a da nikada ne pribegne pompeznosti. Interakcija dve gitare između Toma Verlena i Ričarda Lojda je ovde najizražajnija. Oko šest minuta, pesma se pretvara u produženu instrumentalnu pasažu koja se više oseća kao trans nego solo. Verlenovi uzlazni nizovi, koji se spiralno penju sve više sa svakom frazom, nikada ne eksplodiraju sasvim, već umesto toga tinjaju od iščekivanja. Ovaj kontinuirani, nerešeni vrhunac jedan je od najpamtljivijih trenutaka u celom post-pank kanonu. Uzbudljivo putovanje kroz mračne ulice urbane poezije, pesma Marquee Moon grupe Television ne samo da odjekuje; ona pulsira podstrujama jedne ere na pragu pune pank pobune. Više od pesme, to je narativ umotan u zagonetku obavijen enigmatičnim majstorstvom tekstova Toma Verlena i zvučnim inovacijama benda. U lavirintu metafora i zavodljivih gitarskih rifova, pesma „Marquee Moon“ grupe Television poziva slušaoce u grozničav san živahnih slika i dubokih egzistencijalnih razmišljanja.

Verlenova naracija počinje priznanjem da se tama udvostručuje, pretečom tema dualnosti i introspekcije koje prožimaju celu pesmu. Lirski početak nije samo gotskog tona; on postavlja temelje za istraživanje kontrasta – svetlosti naspram tame, života naspram smrti i burne interakcije između njih dvoje. Sa munjom koja udara u sebe, pesma prikazuje unutrašnji i spoljašnji sukob, samodestruktivni ciklus koji odražava haos života u betonskoj džungli (New Yorka) kasnih 70-ih. Upravo te upečatljive slike pružaju pesmi Marquee Moon njenu kvintesencijalnu pank pozadinu – platno urbanog propadanja i ličnog iskupljenja. Život u košnici mi je naborao noći – bilo da ova košnica predstavlja zujanje grada ili zbijene, frenetične radove uma, Verlen sažima zagušljiv zagrljaj života proživljenog na ivici. Dualnost poljupca smrti i zagrljaja života sugeriše da disanje u ovoj atmosferi znači biti stalno svestan smrtnosti, čak i dok se hvata postojanja. U ovim stihovima postoji rezignacija pomešana sa snažnom voljom za preživljavanjem. Štaviše, slika stajanja ispod Meseca, svetionika u noći, mogla bi označavati čežnju za jasnoćom, reflektor na sceni koju su postavili neprestani zahtevi života.

 

BOB DYLAN & JIMI HENDRIX: "All Along the Watchtower"

 

Jimi Hendrix, često proglašavan jednim od najvećih gitarista u povesti rock muzike, ostavio je trajno nasleđe svojom transformativnom izvedbom pesme All Along the Watchtower. Ova pesma postala je zaštitni znak Hendrixove karijere, pokazujući njegovu neuporedivu sposobnost reinterpretacije i premošćavanja muzičkih granica. Kasne 1960-e bile su razdoblje prepuno eksperimentiranja u rock muzici, a Hendrix je stajao na čelu te revolucije, svirajući gitaru veštinom koja još uvek odekuje kroz anale muzičke povesti.

Objavljen 1968., singl All Along the Watchtower bio je hrabar umetnički istup koji je odražavao i ličnu i širu muzičku evoluciju. U pitanju je zapravo bila obrada pesme legendarnog kantautora Boba Dylana. All Along the Watchtower jedna je od Dylanovih pesama koja pokazuje njegovu ogromnu sposobnost prenošenja dubokog pripovedanja kroz muziku. Iako ju je izvorno zamislio Dylan, upravo je Hendrixova interpretacija pretvorila pesmu u rock himnu. Dylanova verzija bila je minimalistička, oslanjajući se na njegovo karakteristično evokativno pripovedanje, dok je Hendrix dodao slojeve muzičke složenosti koji su istakli jezivu i tajanstvenu prirodu teksta. Dylan je jednom primetio da je kao da je Hendrix u pesmi pronašao nešto za šta nije znao da postoji, što svedoči o dubini pesme i Dylanovom genijalnom talentu za pisanje pesama.

"There must be some kind of way out of here"
Said the joker to the thief
"There's too much confusion
I can't get no relief
Businessmen, they drink my wine
Plowmen dig my earth
None will level on the line
Nobody offered his word
Hey!"
"No reason to get excited"
The thief, he kindly spoke
"There are many here among us
Who feel that life is but a joke
But you and I, we've been through that
And this is not our fate
So let us stop talking falsely now
The hour's getting late
Hey!"
All along the watchtower
Princes kept the view
While all the women came and went
Barefoot servants too
Outside in the cold distance
A wildcat did growl
Two riders were approaching
And the wind began to howl, hey
All along the watchtower
All along the watchtower

 

All Along the Watchtower u obradi Jimija Hendrixa pruža niz tema koje odjekuju kod publike i u prošlosti i u sadašnjosti. Usredsređena na teme neizvesnosti, transformacije i društvene kritike, pesma uvlači slušaoce u dijalog između šaljivdžije i lopova. Njihov razgovor simbolično naglašava haos i zbunjenost koji preovladavaju u svetu, možda odražavajući turbulentnu sociopolitičku klimu kasnih 1960-ih. Stih Mora postojati neki izlaz odavde sugeriše duboku čežnju za begom ili promenom, osećaj koji je bio posebno dirljiv tokom ere građanskih nemira i kontrakulturnih pokreta. Pripovedanje u pesmi je enigmatično, koristeći kružnu naraciju koja dovodi u pitanje konvencionalno linearno pripovedanje. Tekst predstavlja dijalog bez jasnog razrešenja, što pojačava mističnost pesme. Međuigra likova - šaljivdžije i lopova - služi kao alegorija, moguće ukazujući na društvene uloge koje svako igra i inherentne apsurde u njima. Prikazana u trećem licu, ova perspektiva dodaje dašak odvojenosti koji omogućuje slušaocima da projektuju svoja tumačenja na priču. Ovaj narativni stil pojačava uticaj pesme, pozivajući slušaoce u njezin kriptični (prikriveni) svet.

Pesma je bogata književnim sredstvima koja povećavaju njezinu lirsku dubinu. Metafore obiluju, što se vidi u simboličkim ulogama šaljivdžije i lopova, koji mogu predstavljati različite aspekte ljudske prirode ili društvene arhetipove. Shema rime pruža ritmički kvalitet koji nadopunjuje hipnotičku melodiju pesme. Hendrixova izvedba takođe transformiše Dylanove reči muzičkim intenzitetom koji svaki stih prožima dubljom emocionalnom težinom. Ponavljane fraze, poput Mora postojati neki izlaz odavde, naglašavaju tematske elemente pesme o zarobljavanju i potrazi za slobodom. Tekst pesme All Along the Watchtower prošaran je kulturnim i društvenim referencama koje produbljuju njezinu povezanost. Poslovni ljudi i orači simbolizuju različite slojeve društva, svi zaslepljeni svojim težnjama, svi koji piju moje vino i kopaju moju zemlju. Ovi se stihovi mogu protumačiti kao oštra kritika kapitalizma i iskorištavanja resursa. Aluzije u pesmi podstiču razmišljanja o društvenim nejednakostima i služe kao ogledalo vremena u kojem je objavljena, iako su njezine poruke bezvremenske i odjekuju kod sledećih generacija.

Jimi Hendrixova izvedba pesme All Along the Watchtower majstorska je klasa muzičke strukture, koja plete bogatu tapiseriju zvukova koji očaravaju slušaoce dinamičnom upotrebom instrumenata i aranžmana. Pesma je napisana u c-molu, izbor koji pesmi daje tmuran, ali elektrizujući prizvuk. Ovaj izbor tonaliteta nadopunjuje temeljne teme pesme, haosa i refleksije. Jedna od najupečatljivijih odlika pesme je korištenje akorda i tempa. Sledi ciklički uzorak s tri akorda, cis-mol, B-dur i A-dur, što stvara hipnotičku i hitnu atmosferu. Tempo od približno 114 otkucaja u minuti osigurava snažan, ali i opušten osećaj, omogućujući muzici da prirodno teče dok istovremeno povećava intenzitet sa svakim stihom.

Hendrixov gitaristički rad, slojevit s overdrive i wah-wah efektima, dodaje jedinstvenu dubinu i složenost, transformišući pesmu iz njezinih folk korena u elektrizovanu rock himnu. Melodija i harmonija pesme briljantno su izvedene, a Hendrixov vokalni nastup nadopunjen je zamršenim gitarskim solo deonicama koje se isprepliću s vokalnim linijama. Ritam sekcija, koja se sastoji od basa i bubnjeva, usidrava pesmu, pružajući stabilnu, ali dinamičnu osnovu koja podržava eksperimentalne i improvizacijske elemente pesme. Ovaj aranžman omogućuje gitari i vokalu da zablistaju, a istovremeno održava kohezivnu i uverljivu muzičku narativu. Što se tiče instrumentacije, Hendrixova upotreba električne gitare je izrazito inovativna, što značajno doprinosi prepoznatljivom zvuku pesme. Korištenjem tehnika poput savijanja žica i povratne informacije (feedback), stvara zvučni krajolik koji se čini istovremeno ekspanzivnim i zamršenim. Mitch Mitchellovo sviranje bubnjeva je istovremeno snažno i precizno, pružajući savršen kontrapunkt Hendrixovom gitarskom radu, dok su Noel Reddingove bas linije nijansirane i čvrsto isprepletene s ritmom, poboljšavajući celokupni groove pesme.

Zanimljive anegdote sa snimanja pesme dodatno pridonose privlačnosti pesme. Snimljena je u Olympic Studiosu u Londonu, pod vodstvom tehničkog inovatora i tonskog inženjera Eddieja Kramera. Snimanje je bilo poznato po svom intenzitetu, pri čemu je Hendrix presnimavao više gitarskih deonica kako bi postigao željeni zvuk, što svedoči o njegovoj neumornoj težnji za savršenstvom. Ova predanost i eksperimentisanje ne samo da su definisali pesmu, već su i učvrstili Hendrixov ugled vizionarskog muzičara.

 by Dragan Uzelac

PINK FLOYD - "Ummagumma"

 Na današnji dan 1969. godine, Pink Flojd je objavio album „Ummagumma” Dana 7. novembra 1969. godine, grupa Pink Flojd (Pink Floyd) objavila je album „Ummagumma” u Ujedinjenom Kraljevstvu, dok je u Americi objavljen samo dan kasnije, 8. novembra. Ovaj ambiciozni dvostruki album spojio je snažne nastupe uživo sa eksperimentalnim studijskim kompozicijama, prikazujući bend tokom jednog od najsmelijih perioda njihove rane karijere. Prva ploča sadržala je četiri duže numere snimljene uživo – u klubu „Mothers” u Birmingemu 27. aprila i na Trgovinskom koledžu u Mančesteru 2. maja 1969. godine. Pesme „Astronomy Domine”, „Careful with That Axe, Eugene”, „Set the Controls for the Heart of the Sun” i „A Saucerful of Secrets” otkrile su izuzetnu snagu koncertnih nastupa grupe Pink Flojd. Atmosferično sviranje gitare Dejvida Gilmora, upečatljive teksture orgulja Ričarda Rajta, hipnotičke bas-linije Rodžera Votersa i ekspresivno bubnjanje Nika Mejsona stvorili su prostrane muzičke pejzaže koji su se protezali daleko izvan okvira konvencionalnih rok aranžmana. Koncertna verzija pesme „A Saucerful of Secrets” posebno je demonstrirala sposobnost benda da pređe iz haotičnog eksperimentisanja u trenutke izvanredne lepote. Druga ploča donela je potpuno drugačiji pristup, pružajući svakom muzičaru priliku da razvije sopstvene kompozicije. Rajt je istraživao avangardnu muziku za klavijature kroz delo „Sysyphus”, Voters je doprineo akustičnom numerom „Grantchester Meadows” i eksperimentalnim zvučnim kolažom, Gilmor je osmislio trodelnu kompoziciju „The Narrow Way”, dok je Mejson kreirao „The Grand Vizier's Garden Party”, zasnovanu na udaraljkama. Gilmorov rad na „The Narrow Way” bio je naročito značajan, jer je kombinovao akustične deonice, slojevite električne gitare i neobične zvučne teksture koje su nagovestile elemente kasnijeg muzičkog pravca grupe Pink Flojd. Album je prikazao bend koji traga za novim mogućnostima putem improvizacije, eksperimentisanja i sve sofisticiranijih studijskih tehnika. Album „Ummagumma” zauzeo je 5. mesto na britanskoj top-listi albuma i pomogao da se Pink Flojd afirmiše kao jedan od najsmelijih britanskih progresiv rok sastava. Iako su muzičari kasnije izražavali pomešana osećanja prema tim studijskim eksperimentima, snimci uživo ostaju izuzetan dokument njihovog ranog zvuka. Mnogo pre albuma *The Dark Side of the Moon* i *Wish You Were Here*, grupa *Pink Floyd* je već pomerala granice onoga što jedan rok bend može da postigne, a *Ummagumma* je taj nemirni kreativni duh zabeležila sa izuzetnim detaljima.

Oktobra 1969. na red je došao i pomenuti dvostruki album – Ummagumma, objavljen na novoj underground etiketi izdavačke kuće EMI – Harvest. Ovaj album donosi jednu koncertnu ploču, snimljenu u Mothers Clubu Birminghamu i College of Commerce u Manchesteru, juna 1969., dok je druga ploča donela nekoliko originalnih numera. Svaki član benda dobio je pola strane da eksperimentiše sa čime god želi. Produkt je bio čudesno progresivno underground delo, avangardno, jedinstveno i nekonvencionalno, sasvim obično Pink Floyd ludilo. Istražujući vlastite umetničke porive Floydi su otplovili putem svojih avangardnih, eksperimentalnih snova i vizija. Običaj ovog krajnje neobičnog benda (neobičnog čak i za standarde nekonvencionalnih šezdesetih, kada se eksperimentisalo sa svešću, svim i svačim) postaće činjenica da će se tokom čitave naredne karijere oslanjati na materijal koji će ostajati neiskorišćen tokom snimanja svakog prethodnog albuma. Njihov duh željan eksperimentisanja omogućavaće im iznova nova istraživanja tzv. odbačenog materijala i izvlačenja iz neiskorištenih ideja uvek novih kompozicija. Njihova studijska posvećenost i minuciozan rad na svakom detalju, njihova analitičnost postaće legendarni  i omogućiće im stvaranje niza nezaboravnih numera iz tzv. otpada s prethodnih snimanja. Duh Pink Floyda ostaće jedinstven i neuhvatljiv do današnjih dana.

Što se živog dela albuma tiče, on predstavlja impresivne verzije Pink Floyd standarda. Astronomy Domine otvara beretovskom ustreptalošću novu kosmičku Pink Floyd rutu beskrajima psihodelične ravni postojanja, stavljajući akcenat na sviračko umeće i nadahnutost gitariste Gilmoura, koji na sebi svojstven način tumači viziju Barretta i njegov mistični, uskomešani svet introvertnog samopreispitivanja i kreativnog ludila. Iz dubina još neistraženog dela univerzuma izvire i nadovezuje se Careful with That Axe, Eugene, rani Pink Floyd singl i još jedna od njihovih tacni prepunih tajni. Zvukom međuplanetarnog misticizma i klavijatura ona se prikrada, nošena ehom jeze i uznemirenosti. Pesma lagano teče, razvija se, podiže tenziju i stravično kulminira uz krik Rogera Watersa dok se sečivo zariva u moždano tkivo i secira duh nasilnog kruga zla, kruga koji se nikad ne zatvara. Epska Set the Controls for the Heart of the Sun produžava mistično putovanje ka neispitanim tragovima prapočetaka i kosmičkih dubina – ritmičkim ponavljanjem ona se kotrlja unutar nesaznatljivih dimenzija prizivajući duhove daleke prošlosti. Nick Mason podiže tenziju zvukom svojih moćnih bubnjeva do trenutka klimaksa i nestvarne smirenosti, ostavljajući potom prostora Wrightu i ustreptalom ehu njegovog magičnog i višeslojnog zvuka. Pink Floyd akademičari grade atmosferu strahopoštovanja i neizvesnosti, ponirući sve dublje unutar vlastitih vizija – Watersov vokal postavljen je kao protivteža vibrirajućem haosu Wrighta. Za sam kraj, paklenih trinaest minuta, ostavljena je horor storija A Saucerful of Secrets, prigušujući ono malo svetlosti preostale unutar bezdana Pink Floyd unuverzuma. Razarajući zvučni eksperiment doseže svoj klimaks i čulno preopterećenje poput halucinogenog tripa. Naglim promenama tempa i atmosfere, od duhovne smirenosti do neurotičnog haosa kada se nervi kidaju kao prenapregnute strune, Floydi rastaču strukturu kompleksne kompozicije, odvodeći je samo njima znanim putevima. Nepredvidivost i tenzija rastu svakim narednim trenutkom, sve do momenta konačnog blaženstva i smirenja naslikanog Wrightovim moćnim zvukom orgulja i izranjanjem iz prvobitnog kosmičkog haosa stvaranja i razaranja. Watersov magični dodir epohalnim finalom uobličava duh jedne jedinstvene vizije i umetničkih slobodajednog krajnje neobičnog benda. Krešendo živog dela albuma dolazi sa vokalom, predivnom katarzično-senzibilnom tercom na pragu praskozorja novog dana koji se upravo rađa.

Ali, uzbuđenja tek predstoje. Ukoliko je prvi deo albuma bio intenzivan, nepredvidiv i hirovit, studijski deo albuma sa pojedinačnim snimcima članova benda doneli su još veće iznenađenje i pohvalu ludosti.

Od 1968 do 1973. nemački muzičari kao što su Holger Czukay (bivši student Karlheinz Stockhausena), Popol Vuh i Ashra izdali su mnoštvo radova sa pratnjom eksperimentalnih zvukova i tekstura izgradjenim sa electronics, sintisajzerima, akustičnim i električnim instrumentima; njihova muzika, koja se odnosi na Kosmičku muziku može da bude posmatrana kao Ambijent ili New Age, zavisno od položaja gledanja. Kasnije Brian Eno je definisao stilove i obrazce ambijenta na način koji lako spaja i zajedno razvija sa stilovima mnogih muzičara kao sto su Robert Fripp, Jon Hassell, Laraaji, Harold Bud, Cluster, Jah Wobble, od kasnih 1970-ih do danas.

Studijski deo albuma Ummagumma otvara avangardni virtuoz u svom punom sjaju i nadahnuću – Richard Wright i njegov impresivni opus od četiri šokantna, uzburkana dela – Sysyphus, nazvan po antičkom kralju Korinta, Sizifu, koji je osuđen od strane bogova užasnom kletvom uzaludnog i napornog rada (poput mnogih od nas, mada nismo iz Grčke, a još manje kraljevi).

Richard Wright: Svirao sam Mellotron u Sizifu, koristeći ga za specijalne efekte, i direktne stope žica i basa za melodijske linije. Svi smo svirali sami na svojim komadima. Mislio sam da je to veoma valjan eksperiment i pomogao mi je. Ali mislim da Rodžer misli da bi bilo bolje da smo svi zajedno radili.

U svom dramatičnom, mračnom, veličanstvenom i nemilosrdnom stilu, prvim, jednominutnim delom Wright (bubnjevi, cimbalo i klavijature) nas vraća zvukom u doba antičke Grčke, a onda nastavlja, drugim delom, klavirskom deonicom u smirujućim, gotovo lirskim pasažima da uzburkava atmosferu, lagano i sve jačim i dubljim tonovima, kakofonijom, neurotičnom ustreptalošću, disonantnim tonovima i nemirom zle sudbe koja izriče čoveku jednu od najgorih kazni, neprestani uzaludni rad. Zvuci konkretne muzike, avangardnog eksperimentisanja Richarda Wrighta, sledbenika kompozitora poput Karlheinz Stockhausena ili Johna Cagea, nemilosrdno prodiru u suptilne predele centralnog nervnog sistema pobuđujući nemir, emocionalno rastrojstvo, duševni nemir, opsadno stanje čula koja podrhtavaju na rubnim područjima preopterećenja, pod sizifovskim teretom melodije koja ne ostavlja mesta bilo kakvoj nadi u smirenje.

Musique concrète (Konkretna glazba) je žanr elektroakustične i klasične muzike koji se razvio tokom 40-ih godina u Francuskoj kao posljedica rada  Pierrea Schaefferea.Musique concrète se danas smatra začetkom avangarde klasične muzike, a svojim eksperimentalnim karakterom je inspirirao i utjecao na brojne kasnije kompozitore. Osnovna ideja žanra je da svi prirodni zvukovi mogu biti glazba, uključujući tehnološki stvorenu elektronsku glazbu. Glazba se tako svodi na konkretan zvuk, odnosno zvukove, na konkretnu akustičnu pojavnost, odakle i dolazi naziv samog stila.Musique concrète je u potpunosti raskinula s tradicionalnim glazbenim pravilima i formama, donoseći skladbe koje ne poštuju melodiju,harmoniju, ritam i mjeru. Musique concrète posjeduje velike sličnosti sa stilom elektronische musik, kojeg je razvio Karlheinz Stockhausen jedno vrijeme Schaefferov suradnik. Ipak, osnova razlika između dva stila jest ta što je elektronische musik bila usmjerna na čistu elektronsku produkciju i manipulaciju zvukova, dok se musique concrète bazirala na snimanim zvukovima iz prirode.

(Izvor informacija: Wikipedia)

Trećim delom haos se samo produbljuje razarajućim zvučnim napadom eksperimentalne muzike, uz malu pomoć životinjskih prijatelja, tačnije zvučnih efekata istih. Korišćenjem klavira, basa i udaraljki Wright nemilosrdno napada čula i nervni sistem kažnjenika skalom uzavrelih, vrištećih i visokih tonova i nemilosrdnim kricima destrukcije, udarcima po dirkama koji nihilistično obeshrabruju svaku nadu i uništavaju temeljno svaku pomisao na spas od kletve.

Završni deo muka i patnji po Wrightu i Sizifu opet naglo spušta tenziju, tempo se brutalno usporava u smiraj dana i novih muka stene koja se skotrljala po ko zna koji put sa vrha planine beznađa. Sledi jednolična, monotona varijacija na orguljama, mirenje čoveka sa sudbinom, potom poslednja nada. A onda, kao grom iz vedra neba novi zvučni atak, nagao i brutalan poput agonije smrti i kreće novo eksperimentalno zatišje i putovanje kroz nepoznato, kjubrikovsko iskustvo u stilu it’s a full of the stars.

Pun krug stradanja i jeze zle sudbe oličene u brutalnoj osveti bogova zatvara se povratkom na početni muzički motiv. povratak zvukom u svet antičke Grčke, a stenom u podnožje Olimpa.

Sysyphus Richarda Wrighta ostaje impresivno klavirsko delo velikog avangardnog muzičara i kompozitora (koji je svojim kreacijama i virtuoznošću ostao jednim od najznačajnijih arhitekata Pink Floyd zvuka, muzičar koji je svojim jedinstvenim zvukom klavijatura i orgulja obojio jednu nestvarnu epohu i bend, eksperimentišući zvukom u stalnoj potrazi za novim umetničkim izrazom, neponovljiv u svojoj originalnosti i autentičnosti), klavirsko delo koje se nesputano kreće u rasponu od raskalašnog impresionizma do avangardnih nota konkretne muzike i free džeza, obojeno jedinstvenim elegičnim zvukom njegovih psihodeličnih orgulja.

I dok se slušaoc oporavlja od prvobitnog šoka, pojavljuje se Roger Waters i njegova ležerno-lenjava, smirujuća (između stalnih Floyd krajnosti haosa i smirenja ),Granchester Meadows, zvučna idila grančesterskih polja i cvetnih livada (Waters se nostalgično vraća u mladalačko doba uživanja u prelepoj okolini rodnog Kembridža) kraj jezera hedonizma i sreće. Letnje popodne, idilično i uobličeno duhom engleskog folk ugođaja, nestvarno nenasilno nakon zvučnog napada Richarda Wrighta. Hipnotičko Pink Floyd leškarenje, obogaćeno zvucima relaksirajuće harmonije prirode oslobođene od čovekove agresije. Briljantno i uvrnuto ružičasto iskustvo. Zvučni efekti samo dodatno uvrću atmosferu. Nekoliko malih krznenih životinjica okupljenih unutar pećine naredna je pesma Watersa, ludilo raznorodnih zvukova, naracije, nadrealnih momenata i psihodeličnih sekvenci.

U punom, originalnom nazivu – Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict, ova Watersova stvar pleni apsolutnom kreativnom slobodom i suptilnom dozom humora, rasterećena bilo kakvih stega i avangardnih pretenzija. Smeo i opušten korak čoveka koji će idejama i zvukom obojiti i obogatiti čitavu jednu nadrealnu i eksperimentalno smelu epohu. Ludilo zvučnih efekata i (ne)muzičkog ugođaja prati ništa manje otkačeni Watersov govor (tekst)...

"Aye an' a bit of mackeral settler rack and ruin ran it doon by the haim, 'ma place. well I slapped me and I slapped it doon in the side and I cried, cried, cried."

"The fear a fallen down taken never back the raize and then craig marion, get out wi' ye claymore out mi pocket a' ran doon, doon the middin stain picking the fiery horde that was fallen around ma feet. Never he cried, never shall it ye get me alive ye rotten hound of the burnie crew. Well, I snatched fer the blade. O my claymore cut and thrust and I fell doon before him round his feet." 

"Aye! A roar he cried frae the bottom of his heart that I would nay fall but as dead, dead as 'a can be by his feet; de ya ken?...and the wind cried back."

Gilmour je komponovao znatno umereniju – The Narrow Way, menjajući unutar tri dela pesme tempo, gitarske efekte (obilato koristeći eho i distorziju) i dotičući se donekle kosmičkih ispada Floyda. Manje inspirativan, otkačen i avangardan, Gilmour je donosio zvuku benda neku vrstu balansa i sigurnosti vraćajući ih ovozemaljskim vrednostima i pristupačnosti široj publici – kao što je i sam govorio uvek ga je više interesovala čista svirka nego ukupan koncept i velike votersovske teme. Na neki način je i njegova numera na albumu Ummagumma bila neka vrsta protivteže eksperimentalnim krajnostima i uzletima Wrighta i Watersa (album je na pravi način nagovestio kakva će biti uloga kojeg člana benda u budućem stvaralaštvu ), smirenje duha jednostavnim gitarskim intervencijama i uobličavanjem graničnih ekstrema u znatno prijemčiviju formu, ne oduzimajući im izazovnost i avangardnu, progresivnu notu. Isto bi se moglo reći i za Nicka Masona i njegovu trodelnu partiju – The Grand Viziers Garden, mada je on znao prilično da se otkači i da mašti na volju, putujući pre svega sa Watersom kao deo neuobičajene ritam sekcije psihodeličnim fluktuirajućim višim sferama. Poigravajući se efektima i atmosferom, te izvlačeći iz svog bubnjarskog kompleta raznorodne zvuke i ritmove, Mason na neki relativno prizeman način zaokružuje još jednu čudesnu Pink Floyd priču.

Za sam kraj priče o ovom jedinstvenom albumu Pink Floyda (jednom od dvanaest studijskih remek dela) potrebno je spomenuti i korice ploče – unikatno umetničko delo koje je kreirao nadrealni dizajnerski tim – Storm Thorgerson i Aubrey Powell (vizuelni pioniri britanske progresivne scene, osnivači legendarnog studija za grafički dizajn – HIPGNOSIS). Thorgerson i Powell (koji su vlastiti, pomenuti studio oformili 1967.) bili su školski prijatelji članova Floyda, uradivši za njih prvu omotnicu već 1968. – za album A Saucerful of Secrets. Ta saradnja će se nastaviti kroz čitavu Pink Floyd karijeru, proizvevši kultnu kolekciju maestralnih dizajnerskih ostvarenja koja su na sjajan način dočarali duh Pink Floyd albuma i muzike koja je obeležila istoriju rock and rolla (pomenimo ovom prilikom samo znamenitu frizijku – kravu koja posmatra sa naslovne strane albuma Atom Heart Mother ili pak još poznatiju staklenu prizmu koja prelama zrak svetlosti na Dark Side Of The Moon). Što se tiče albuma Ummagumma, članovi Pink Floyda se pojavljuju na naslovnici (ali nikako u dosadnoj, tradicionalnoj formi portreta benda), u eksperimentalnom obliku (prezentujući na taj način i samu formu muzike i ideje albuma kao niza muzičkih eksperimenata putem kojih je grupa tražila svoj novi umetnički smer, pravac kojim će krenuti dalje). Njihov se portret beskrajno ponavlja kroz sliku koja je visi na zidu. U svakoj narednoj slici (u slici) muzičari su zamenili položaje i poze (prikazujući iz unutrašnjosti sobe idiličan pogled na Floyde raspoređene u jednom od klasičnih engleskih vrtova). Bio je to samo još jedan u nizu odraza kreativnog ludila ovog jedinstvenog benda, ovaj put u saradnji sa ništa manje otkačenom umetničkom grupom poznatom pod nazivom Hipgnosis.

Album Ummagumma je bio još jedan odvažan pokušaj četvorice vrsnih muzičara i veoma kreativnih ljudi da se izraze na drugačiji način, dajući sebi punu slobodu i oduška unutar mašinerije gde je sve manje-više proračunato, doterano i sračunato u komercijalne i zaglupljujuće svrhe. Ummagumma ostaje dragocena retkost, delo koje pomera granice i hrabro se suočava sa izazovima umetnosti, pre svega u progresivnom, pionirskom i kreativnom pogledu.

 

by Dragan Uzelac